Αλλάζει ο χάρτης των διπλωμάτων οδήγησης σε Ελλάδα και Ευρώπη

Ένα ενιαίο πλαίσιο για τα διπλώματα οδήγησης προτείνεται πλέον από τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, εφόσον εγκριθεί, αναμένεται να φέρει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο που λειτουργεί σήμερα το σύστημα αδειών οδήγησης.

Η Ευρώπη ετοιμάζεται για μία από τις μεγαλύτερες αναθεωρήσεις στο ευρωπαϊκό σύστημα κινητικότητας των τελευταίων δεκαετιών, με στόχο την πλήρη εναρμόνιση των κανόνων μεταξύ των κρατών-μελών και τη δημιουργία ενός κοινού πλαισίου που θα ισχύει σε όλη την Ε.Ε.

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η νέα Οδηγία (ΕΕ) 2025/2205 φιλοδοξεί να μειώσει τις μεγάλες διαφορές που υπάρχουν σήμερα μεταξύ των χωρών, τόσο στη μορφή των αδειών οδήγησης όσο και στις προϋποθέσεις απόκτησης, διατήρησης ή αφαίρεσής τους.

Οι αλλαγές εστιάζουν σε μια σειρά από παραμέτρους, αλλά επικεντρώνονται κυρίως στην ψηφιοποίηση του διπλώματος, στους νέους οδηγούς, στο σύστημα εξετάσεων και στις κυρώσεις για σοβαρές παραβάσεις.

Η πιο ορατή και άμεση αλλαγή αφορά την καθιέρωση της ψηφιακής άδειας οδήγησης. Από το 2028 θα ξεκινήσει η σταδιακή εφαρμογή της, ενώ το 2030 αποτελεί το ορόσημο κατά το οποίο η ψηφιακή μορφή θα θεωρείται το βασικό και προεπιλεγμένο έγγραφο σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Πρακτικά, το δίπλωμα θα είναι αποθηκευμένο στο κινητό μας τηλέφωνο, σε ένα σύστημα παρόμοιο με αυτό που χρησιμοποιείται ήδη από υπηρεσίες όπως το myGov Wallet στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η ψηφιακή άδεια θα αναγνωρίζεται σε όλα τα κράτη-μέλη, διευκολύνοντας σημαντικά τους ελέγχους και τις μετακινήσεις εντός της Ε.Ε.

Παράλληλα, για όσους επιθυμούν ή για περιπτώσεις ταξιδιών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, η έντυπη άδεια οδήγησης δεν καταργείται, αλλά θα συνεχίσει να εκδίδεται, φέροντας έναν ενσωματωμένο κωδικό QR, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας και την αποτροπή της παραχάραξης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στους νέους οδηγούς, με την Ε.Ε. να υιοθετεί ένα κοινό σύστημα «σταδιακής εισόδου» στην οδήγηση.

Με το νέο πλαίσιο, θα δίνεται η δυνατότητα απόκτησης άδειας οδήγησης από την ηλικία των 17 ετών, υπό προϋποθέσεις, σε όλα τα κράτη-μέλη. Το μοντέλο αυτό, που εφαρμόζεται ήδη στην χώρα μας, προβλέπει ότι ο ανήλικος οδηγός θα μπορεί να οδηγεί μόνο με συνοδό.

Ο συνοδός θα πρέπει να είναι ενήλικος ηλικίας τουλάχιστον 24 ετών, να διαθέτει άδεια οδήγησης κατηγορίας Β για τουλάχιστον πέντε χρόνια και να έχει καθαρό ιστορικό, χωρίς σοβαρές τροχαίες παραβάσεις την τελευταία πενταετία. Στόχος του μέτρου είναι οι νέοι οδηγοί να αποκτούν εμπειρία σε πραγματικές συνθήκες κυκλοφορίας, πριν βρεθούν μόνοι τους πίσω από το τιμόνι.

Ταυτόχρονα, η νέα οδηγία εισάγει μια υποχρεωτική δοκιμαστική περίοδο διάρκειας δύο ετών για όλους τους νέους οδηγούς. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι κυρώσεις για σοβαρές παραβάσεις όπως κατανάλωση αλκοόλ ή ναρκωτικών, καθώς και υπέρβαση των ορίων ταχύτητα, θα είναι αυστηρότερες σε σχέση με εκείνες που ισχύουν για έμπειρους οδηγούς.

Σημαντική αλλαγή φέρνει και η πλήρης εναρμόνιση των διασυνοριακών ποινών. Ουσιαστικά, σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, αν η άδειά αφαιρεθεί σε χώρα της Ε.Ε. λόγω σοβαρής παράβασης, η ποινή δεν θα περιορίζεται πλέον μόνο σε εκείνη τη χώρα, αλλά θα ισχύει και στο κράτος μόνιμης κατοικίας.

Μια ακόμη αλλαγή που φέρνει η οδηγία σχετίζεται με τις νέες τεχνολογίες που έχουν ερθεί στο αυτοκίνητο και την ανάγκη εκμάθησης των νέων οδηγών σε αυτές. Πλέον, οι εξετάσεις για την απόκτηση άδειας οδήγησης θα προσαρμόζονται στη σύγχρονη πραγματικότητα, με τους υποψήφιους οδηγούς να αξιολογούνται και στη σωστή χρήση συστημάτων υποβοήθησης και ADAS, όπως κάμερες, αισθητήρες και συστήματα υποστήριξης στάθμευσης.

Ταυτόχρονα, η ισχύς των διπλωμάτων οδήγησης των κατηγοριών Β και Α θα καθοριστεί πλέον στα 15 χρόνια σε όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. Για οδηγούς ηλικίας 65 ετών και άνω, τα κράτη θα μπορούν να περιορίζουν τη διάρκεια αυτή, απαιτώντας συχνότερους ιατρικούς ελέγχους.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην όραση και στην καρδιαγγειακή κατάσταση των οδηγών, με στόχο να διασφαλιστεί ότι διατηρούν την ικανότητά τους να οδηγούν με ασφάλεια.