Η ΕΕ κλείνει τη συμφωνία με τη Mercosur – Ευκαιρίες και αντιδράσεις

Μετά από 25 χρόνια δύσκολων και συχνά αδιέξοδων διαπραγματεύσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά στην υπογραφή της μεγαλύτερης εμπορικής συμφωνίας της ιστορίας της με τις χώρες της Mercosur, σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών και οικονομικών ανακατατάξεων.

Σήμερα, Σάββατο 17 Ιανουαρίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση βάζει και επίσημα την υπογραφή της σε ένα ιστορικό εμπορικό deal με τη Mercosur, το μπλοκ χωρών της Νότιας Αμερικής που περιλαμβάνει τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μεταβαίνει στην Παραγουάη για την τελική επικύρωση της συμφωνίας, την οποία οι Βρυξέλλες παρουσιάζουν ως στρατηγικό εργαλείο ενίσχυσης της διεθνούς παρουσίας της ΕΕ.

Μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου παγκοσμίως

Η συμφωνία ενώνει τις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τέσσερα από τα ισχυρότερα κράτη της Νότιας Αμερικής, δημιουργώντας μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν το 2000, σε μια εντελώς διαφορετική οικονομική και πολιτική συγκυρία, όταν η παγκοσμιοποίηση βρισκόταν στο απόγειό της.

Από το εμπόριο στη γεωπολιτική ανθεκτικότητα

Σήμερα, η συμφωνία αποκτά νέο βάρος, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εμπορικοί δασμοί των ΗΠΑ και ο αυξανόμενος ανταγωνισμός με την Κίνα έχουν αλλάξει ριζικά το διεθνές περιβάλλον. Όπως επισημαίνουν αναλυτές διεθνών σχέσεων, το deal δεν αφορά πλέον μόνο το εμπόριο, αλλά και την ανθεκτικότητα των συμμαχιών και την προσπάθεια της ΕΕ να διατηρήσει μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες.

Πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες

Παρότι η συμφωνία δεν αναμένεται να επιφέρει θεαματικές αλλαγές στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ, ανοίγει τον δρόμο για πρόσβαση σε στρατηγικά ορυκτά και πρώτες ύλες. Η ΕΕ επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από την Κίνα, στρεφόμενη προς τα πλούσια κοιτάσματα της Βραζιλίας, η οποία κατέχει σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής αλουμινίου, γραφίτη, ταντάλιου και νιόβιου.

Περιβαλλοντικές ανησυχίες και αντιδράσεις

Την ίδια στιγμή, περιβαλλοντικές οργανώσεις εκφράζουν έντονες ανησυχίες ότι η συμφωνία μπορεί να εντείνει την αποψίλωση του Αμαζονίου και να ασκήσει επιπλέον πίεση στα οικοσυστήματα της Νότιας Αμερικής, ζητώντας αυστηρότερες δικλίδες προστασίας.

Κερδισμένη η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία

Στην ευρωπαϊκή πλευρά, η αυτοκινητοβιομηχανία –και κυρίως η γερμανική– εμφανίζεται ως ένας από τους μεγάλους ωφελημένους. Οι ευρωπαϊκοί όμιλοι αναζητούν νέες αγορές για να αντισταθμίσουν τις απώλειες από τους αμερικανικούς δασμούς και τη μειωμένη ζήτηση στην Κίνα, στρέφοντας το ενδιαφέρον τους στη Βραζιλία και γενικότερα στις αναδυόμενες αγορές.

Αγροτικές αντιδράσεις και πολιτικές ενστάσεις

Ισχυρές παραμένουν οι αντιδράσεις από τον αγροτικό κόσμο, με τη Γαλλία να ηγείται της αντίθεσης, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία ευνοεί τη βιομηχανία εις βάρος του πρωτογενούς τομέα. Αντιρρήσεις εξέφρασαν επίσης η Πολωνία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία, ωστόσο δεν κατάφεραν να μπλοκάρουν τη διαδικασία, καθώς οι εμπορικές συμφωνίες εγκρίνονται με ειδική πλειοψηφία.

Η επόμενη μέρα για το ευρωπαϊκό εμπόριο

Η υπογραφή της συμφωνίας ΕΕ–Mercosur σηματοδοτεί πιθανή στροφή στην εμπορική πολιτική της Ένωσης. Ήδη βρίσκονται ξανά στο τραπέζι συμφωνίες που είχαν «παγώσει», όπως αυτές με την Ινδονησία και την Ινδία, στο πλαίσιο της προσπάθειας διαφοροποίησης εμπορικών εταίρων.

Ο αυξανόμενος ανταγωνισμός από την Κίνα

Αναλυτές επισημαίνουν ότι ο διεθνής ανταγωνισμός ενισχύει τη διαπραγματευτική ισχύ των χωρών της Ασίας και της Νότιας Αμερικής, οι οποίες εμφανίζονται λιγότερο πρόθυμες να αποδεχθούν αυστηρούς ευρωπαϊκούς όρους, όταν υπάρχουν εναλλακτικές συνεργασίες με την Κίνα.

Αντιδράσεις από τον κλάδο επιτραπέζιων ελιών

Έντονη ανησυχία εκφράζει ο ευρωπαϊκός κλάδος επιτραπέζιων ελιών. Φορείς από την Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα κάνουν λόγο για ρυθμίσεις που ευνοούν τις εισαγωγές από χώρες της Mercosur, προβλέποντας σταδιακή κατάργηση των δασμών για τις εισαγόμενες ελιές μέσα σε επτά χρόνια.

Φόβοι για αθέμιτο ανταγωνισμό και απώλειες θέσεων εργασίας

Οι εκπρόσωποι του κλάδου προειδοποιούν ότι η συμφωνία διευκολύνει την είσοδο προϊόντων τρίτων χωρών στην ευρωπαϊκή αγορά, ενώ οι ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις χώρες της Mercosur παραμένουν ουσιαστικά περιορισμένες. Όπως τονίζουν, η εξέλιξη αυτή απειλεί τη βιωσιμότητα της μεταποιητικής βιομηχανίας, τις θέσεις εργασίας και τη συνοχή των αγροτικών περιοχών.

Προς νέα ευρωπαϊκή ομοσπονδία

Στο πλαίσιο αυτό, οι οργανώσεις του κλάδου βρίσκονται στο τελικό στάδιο δημιουργίας νέας Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας για τις επιτραπέζιες ελιές, με στόχο την ενίσχυση της θεσμικής εκπροσώπησης και την καλύτερη προάσπιση των κοινών συμφερόντων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.