ΣτΕ: Προστασία της πρώτης κατοικίας όταν υπάρχουν άλλα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη
Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι η πρώτη κατοικία δεν μπορεί να οδηγείται σε πλειστηριασμό για οφειλές προς το Δημόσιο, όταν υπάρχουν άλλα περιουσιακά στοιχεία που μπορούν να καλύψουν την απαίτηση.
Η απόφαση στηρίζεται στις συνταγματικές εγγυήσεις για την προστασία της κατοικίας και στην αρχή της αναλογικότητας, σύμφωνα με την οποία τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης πρέπει να είναι αναγκαία και να μην υπερβαίνουν όσα απαιτούνται για την είσπραξη των οφειλών. Παράλληλα, το ΣτΕ διευκρίνισε ότι ο οφειλέτης μπορεί να ασκήσει ανακοπή σε περισσότερα στάδια της διαδικασίας του πλειστηριασμού.
Η απόφαση του ΣτΕ για την προστασία της κατοικίας
Το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την απόφαση 1404/2026 του ΣΤ΄ Τμήματος, έκρινε ότι δεν είναι νόμιμη η κατάσχεση ακινήτου που αποτελεί αποδεδειγμένα τη μοναδική κατοικία του οφειλέτη και της οικογένειάς του, εφόσον δεν έχει προηγουμένως ερευνηθεί και αποκλειστεί τεκμηριωμένα η ύπαρξη άλλων περιουσιακών στοιχείων ικανών να καλύψουν την οφειλή.
Η κρίση αφορά οφειλές που εισπράττονται βάσει του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων και περιλαμβάνουν απαιτήσεις του Δημοσίου, των ΔΟΥ, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των ασφαλιστικών ταμείων και άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.
Το δικαστήριο υπογράμμισε ότι η προστασία της κατοικίας συνδέεται με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικής και οικογενειακής ζωής. Για τον λόγο αυτό, οι κρατικές αρχές οφείλουν να διασφαλίζουν ότι τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης τηρούν τις συνταγματικές εγγυήσεις και την αρχή της αναλογικότητας.
Η υπόθεση της κατοικίας στο Μοσχάτο
Η υπόθεση που εξετάστηκε αφορούσε μεζονέτα 162 τετραγωνικών μέτρων στο Μοσχάτο, αποτελούμενη από τον πρώτο και τον δεύτερο όροφο. Το ακίνητο ανήκε κατά 50% σε διευθύνοντα σύμβουλο ανώνυμης βιομηχανικής εταιρείας και κατά 50% στη σύζυγό του.
Η ΔΟΥ ΦΑΕ Πειραιά είχε εντάξει το ακίνητο σε πρόγραμμα αναγκαστικού πλειστηριασμού, λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών της εταιρείας προς το Δημόσιο. Ο διευθύνων σύμβουλος προσέφυγε στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών, το οποίο έκανε δεκτή την ανακοπή του και ακύρωσε το πρόγραμμα πλειστηριασμού.
Το δικαστήριο έκρινε ότι η διαδικασία δεν ήταν σύμφωνη με τις αρχές της χρηστής διοίκησης και της αναλογικότητας, καθώς υπήρχε δυνατότητα αναζήτησης άλλων, λιγότερο επαχθών μέτρων για την είσπραξη των οφειλών. Το Δημόσιο άσκησε έφεση, η οποία απορρίφθηκε από το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών. Το Εφετείο έλαβε υπόψη ότι το ακίνητο αποτελούσε την κύρια κατοικία του οφειλέτη και της οικογένειάς του, ενώ υπήρχαν και άλλα ακίνητα στην ιδιοκτησία του σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας.
Η πλευρά του Δημοσίου υποστήριξε ότι η αρμόδια φορολογική αρχή είχε τη διακριτική ευχέρεια να επιλέξει ποιο περιουσιακό στοιχείο θα κατασχεθεί, στο πλαίσιο των προβλέψεων του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων. Το ΣτΕ, με πρόεδρο τον αντιπρόεδρο Ιωάννη Γράβαρη και εισηγήτρια τη σύμβουλο Επικρατείας Ελένη Παπαδημητρίου, απέρριψε την αίτηση του Δημοσίου ως αβάσιμη, επιβεβαιώνοντας ότι η επιλογή του ακινήτου προς κατάσχεση υπόκειται σε συγκεκριμένους συνταγματικούς περιορισμούς.
Τι ισχύει για τις ανακοπές κατά των πλειστηριασμών
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διευκρίνιση του δικαστηρίου σχετικά με τον χρόνο άσκησης ανακοπής. Η πλημμέλεια που αφορά την κατάσχεση της μοναδικής κατοικίας μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις που θέτει η απόφαση, να προβληθεί και σε μεταγενέστερο στάδιο, με ανακοπή κατά του προγράμματος πλειστηριασμού.
Η δυνατότητα αυτή σημαίνει ότι ο οφειλέτης δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην προσβολή της αρχικής κατασχετήριας έκθεσης. Μπορεί να επικαλεστεί τη συγκεκριμένη παρανομία και όταν έχει ήδη εκδοθεί το πρόγραμμα πλειστηριασμού. Το ΣτΕ έκρινε ότι, όταν δεν έχει προηγηθεί η απαιτούμενη έρευνα για την ύπαρξη άλλων κατάλληλων περιουσιακών στοιχείων, η παρανομία δεν περιορίζεται στην πράξη της κατάσχεσης, αλλά επηρεάζει και τις επόμενες πράξεις της διαδικασίας. Εφόσον γίνει δεκτή η σχετική ανακοπή, μπορεί να ακυρωθεί το πρόγραμμα πλειστηριασμού και η προηγούμενη κατάσχεση να καταστεί ανενεργή.
Η απόφαση δεν θεσπίζει γενική και ανεξαίρετη απαγόρευση όλων των πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας για χρέη προς το Δημόσιο. Θέτει συγκεκριμένες προϋποθέσεις νομιμότητας για την κατάσχεση της αποδεδειγμένα μοναδικής κατοικίας, με βασικό κριτήριο την προηγούμενη τεκμηριωμένη εξέταση εναλλακτικών περιουσιακών στοιχείων.
Tags: #Συμβούλιο της Επικρατείας #δικαστήριο
- Η κρίση του δικαστηρίου αναδεικνύει τη σημασία της αναλογικότητας και της τήρησης των συνταγματικών εγγυήσεων κατά την αναγκαστική εκτέλεση
Φωτογραφία | Αρχείου
Φόρτωση τελευταίων άρθρων...
Kostas Karatzas
Δείτε τις τελευταίες Ειδήσεις από την Εύβοια , την Ελλάδα και τον Κόσμο , στο styranews.gr
upd: 15/10/26 - 18:37
